მე-19 საუკუნეში რუსეთის იმპერიაში სტუდენტური ასოციაციები წარმოადგენდა არაფორმალურ სტუდენტურ ჯგუფებს, რომლებიც დაფუძნებული იყო მათი წარმოშობის ადგილსამყოფელზე – პროვინციაზე, რეგიონზე ან ეთნოკულტურულ რეგიონზე. ისინი ძირითადად არსებობდნენ უნივერსიტეტის ძირითად ცენტრებში: სანქტ-პეტერბურგში, მოსკოვში, კიევსა და ხარკოვში. ქართველი სტუდენტური საზოგადოების ყველაზე ცნობილი და ემბლემატური ფიგურა იყო ილია ჭავჭავაძე (1837-1907). სწორედ ის გახდა 1857 წლიდან 1861 წლამდე (სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე სწავლისას) ქართველი სტუდენტური ასოციაციის პირველი თავმჯდომარე. მისი გავლენით, ქართველებმა მიატოვეს საერთო „კავკასიური“ ასოციაცია (რომელშიც დომინირებდნენ სომხები და აზერბაიჯანელები) და შექმნეს ცალკე ეროვნული ასოციაცია.
მოსწავლეთა ტიპები. კავკასიური საზოგადოების წევრი
