აჭარლები ქართველების ეთნოგრაფიული ჯგუფია, აჭარის მკვიდრი მოსახლეობა, რომელიც სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს ავტონომიური რეგიონია, რომლის ცენტრი ბათუმიში მდებარეობს. ქართული ენის აჭარული დიალექტი ერთ-ერთი ყველაზე არქაული და ლექსიკურად მდიდარია. მასში შენარჩუნებულია ძველი ქართული ენიდან აღებული სიტყვებისა და ფორმების მნიშვნელოვანი რაოდენობა, ასევე თურქული ნასესხები სიტყვების მნიშვნელოვანი ფენა, რაც ენას გამორჩეულ, შეუდარებელ ჟღერადობას ანიჭებს. აჭარის უნიკალურობა განსაკუთრებით თვალსაჩინოა რელიგიურ სფეროში. მიუხედავად იმისა, რომ აჭარლების უმეტესობა სუნიტი მუსლიმია, ადგილობრივი რელიგიური პრაქტიკები მჭიდროდ არის გადაჯაჭვული ტრადიციულ ქართულ წეს-ჩვეულებებთან. აქ, გარდაცვალებიდან მე-3, მე-7 და მე-40 დღეს შენარჩუნებულია მემორიალური რიტუალები, ხოლო მუსლიმური ძირითადი დღესასწაულები (მათ შორის რამადანი) ხშირად ნაწილობრივ, შერჩევით ან ადგილობრივ ტრადიციებთან შერწყმით აღინიშნება. აჭარლების უნიკალურობა მათ რელიგიურ არქიტექტურაშიც აისახება, ძირითადად ზემო აჭარის (ხულოს, შუახევის, ქედას და ქობულეთის ნაწილის მთიანი მუნიციპალიტეტები) ცნობილ ხის მეჩეთებში. ეს შენობები, რომლებიც ძირითადად მე-19 და მე-20 საუკუნის დასაწყისშია აშენებულია, კავკასიური ისლამური არქიტექტურის უნიკალურ ფენომენს წარმოადგენს. გარედან მეჩეთები ხშირად მოკრძალებულია და ჩვეულებრივ მთის სახლებს წააგავს – უბრალო ხის მორების ქოხებს, გუმბათების გარეშე (ან ძალიან პატარა გუმბათებით), ლაკონური მინარეთებით, რომლებიც ხშირად მოგვიანებით არის დამატებული ხის ან ლითონისგან. მაგრამ ინტერიერი გამორჩეულია მისი დეკორის სიმდიდრით. კედლები, ჭერი, მიჰრაბი (მექასკენ მიმართული ნიშა) და მინბარი (ქადაგების ამბიონი) დაფარულია ნათელი პოლიქრომული ნახატებითა და დახვეწილი ხის ჩუქურთმებით. დომინანტური მოტივებია ვაზზე დაფენილი ყურძნის მტევნები, ბროწეული, ლიმონი და სხვა ხეხილი.
კავკასიელები. აჭარელები
